محمد على حاجيلو
90
ريشه هاى تاريخى تشيع در ايران ( فارسى )
سال از طرف علويان اداره مىشد ، « 1 » اگرچه در اين مدت گاه طاهريان و گاه يعقوب ليث با آنان درگير شده و شكست خوردند ، اما مجددا اين مناطق به دست علويان هواخواه مردم مىافتاد . شرح حوادث مربوط به اين درگيريها در كتابهاى تاريخى عنوان شده و از حوصله اين بحث خارج مىباشد . پس از مرگ داعى كبير ، برادرش محمد بن زيد معروف به داعى ، « 2 » پس از درگيرى با ابو الحسين احمد فرزند محمد بن ابراهيم و داماد داعى كبير كه خود را جانشين داعى كبير مىدانست ، توانست حكومت علويان را به دست گيرد . مورخانى نظير مرعشى و صابى وى را داراى اخلاق حسنه و نيك دانسته ، ستودهاند . « 3 » ابن اسفنديار مىنويسد : وى هر سال سى هزار درهم سرخ به مشاهد حسين بن على و امير المؤمنين على و حسن بن على عليهم السّلام و ساير سادات و اقرباى خويش كمك مىكرد و او نخستين كسى است كه قبور ائمه عليهم السّلام را كه در دوره متوكل تخريب شده بود ، بازسازى كرد . « 4 » ابن خلدون نيز ضمن بيان وقايع دوران جانشينى و امارت داعى به تسلط وى بر تمامى نواحى طبرستان تصريح كرده است . « 5 » قابل ذكر است كه داعى محمد بن زيد در شوال 287 ه ق در نيم فرسنگى گرگان به دست محمد بن هارون ، فرستاده امير اسماعيل سامانى كه منشور حكومت خراسان ،
--> ( 1 ) . التاجى فى اخبار الدولة الديلمية ، پيشين ، ص 21 . ( 2 ) . مقاتل الطالبيين ، پيشين ، ص 632 . ( 3 ) . اخبار طبرستان ، رويان و مازندران ، پيشين ، ص 129 و التاجى فى اخبار الدولة الديلميه ، پيشين ، ص 21 . ( 4 ) . تاريخ طبرستان ، پيشين ، ص 95 . ( 5 ) . عبد الرحمن ، ابن خلدون ، العبر و ديوان المبتداء و الخبر ، ترجمه عبد المحمد آيتى ، تهران ، موسسه مطالعات و تحقيقات فرهنگى ، 1364 ش ، ج دوم ، ص 516 .